Met deze toolbox willen we aandacht besteden aan en bewustwording creëren over de CO₂ impact binnen de werkzaamheden van leidingrenovatie onder de noemer ‘CO2 bewust werken’. Het doel van CO₂‑bewust werken houdt in, dat we slimmer, schoner en efficiënter werken met ons materieel, onze voertuigen en onze processen die energie verbruiken.

Door het geven van praktische handvatten voor emissiereductie tijdens alle GMB-LT werkzaamheden, zoals relining, freeswerk, voorbereiding, transport, inspecties, robotwerkzaamheden, reiniging, projectinrichting, e.d., wordt uitgelegd welke factoren invloed hebben op onze uitstoot en hoe eenieder daarin verschil kan maken. De grootste bronnen van uitstoot zijn transportbewegingen, draaiuren van materieel, energiegebruik op projectlocaties en materiaalverbruik. Daarnaast sluit het aan op de eisen van de CO₂-Prestatieladder trede 5 en GMB’s doelstelling: fossielvrij werken in 2030 en met een minimale energievraag.

Te veel aan uitstoot ontstaat door gewoontegedrag, zoals motoren laten draaien of materieel langer aan laten staan dan nodig. CO₂‑reductie gaat over keuzes die wij dagelijks maken: routekeuzes, motor uit bij stilstand, efficiënt neerleggen van kabels en slangen of vooraf controleren of netstroom beschikbaar is. Natuurlijk maken elektrificatie van het materieel en het gebruik van een biobrandstof -schone biodieselvariant die de CO₂‑uitstoot sterk vermindert (HVO100)- al een enorm verschil in positieve zin.

Onderdelen van GMB’s Strategisch Ondernemingsplan (SOP) -het thema Groen doen- zijn duurzaamheid, circulariteit en klimaat- en energietransitie. CO₂ bewust werken komt vooral vanuit een intrinsieke motivatie van GMB. Maar er zijn meerdere redenen te noemen. Het voldoen aan de eisen van (potentiële) opdrachtgevers, bijvoorbeeld. Opdrachtgevers stellen steeds strengere eisen voor emissieloos werken, duurzame inzet van materieel en onderbouwing van CO₂-reductie. Als GMB LT dit onvoldoende borgt, daalt de EMVI-score en verliezen we kansen op projecten waar emissiereductie zwaar meetelt.

Om opdrachten te winnen en wat CO₂ bewust werken ook vraagt, zijn enerzijds het doen van investeringen nodig en anderzijds een andere manier van werken en omgang met materieel. Bovendien levert het nog veel meer op, zoals lagere brandstof- en energiekosten, minder overlast en een schonere leefomgeving en het bevordert innovatie, veilig en toekomstbestendig werken.

Samengevat zijn de risico’s van niet-CO₂ bewust werken:

• Hogere kosten door hoger brandstofgebruik en/of hoger energieverbruik (meer draaiuren).
• Verlies van EMVI-punten en gunningvoordeel.
• Kans op verlies of verlaging van CO₂-Prestatieladder niveau.
• Reputatieschade bij opdrachtgevers en omgeving.
• Grotere milieuschade (meer uitstoot van CO₂, stikstofoxiden, fijnstof, hogere geluidsoverlast door draaiend materieel) en ​​​​​​​afvalstromen.
• Niet voldoen aan toekomstige wet- en regelgeving, eigen beleid, e.d.
• Meer bedrijfsrisico’s: storingen, inefficiëntie, vertraging.
• Onbetrouwbare CO₂-data → geen goed sturingsinstrument.

4.1 Voorbereiding & projectinrichting

• Kies materieel op basis van laagst mogelijke emissie (elektrisch, hybride, HVO100).
• Cluster ritten van busjes en vrachtwagens → minder transportkilometers.
• Gebruik energiezuinige verlichting (LED), tijdschakelaars en accuverlichting.
• Zet pompen, compressoren en ventilatie-units uit, wanneer deze niet actief gebruikt worden.
• Check vooraf of aansluiting op netstroom mogelijk is i.p.v. aggregaat. Dit scheelt veel CO2, geluid(-soverlast) en kosten.

4.2 Relining (UV, water of stoom)

• Optimaliseer de UV-uitharding → juiste snelheid, geen onnodige draaiuren.
• Minimaliseer lekkage van compressorlucht en warmtestromen.
• Gebruik goed onderhouden apparatuur: minder weerstand = lagere energie.
• Plan het werk zo dat units continu kunnen doorwerken (niet onnodig opnieuw opwarmen of afkoelen van de unit).

4.3 Robotfrezen en reinigingswerk

• Kies de kleinste robot die de klus aankan → lager energieverbruik.
• Voorkom overbodige freesuren door goede camera-inspectie vooraf.
• Laat reinigers op laag toerental draaien waar mogelijk.

4.4 Transport en logistiek

• Pas ‘Het Nieuwe Draaien’ toe - waar mogelijk (brandstofbesparing 5-10%).
• Beperk stationair draaien - motor uit bij stilstand > 30 sec.
• Bandenspanning controleren → voorkomt 5-7% extra brandstofverbruik.
• Bedenk alternatieven voor soloritten (carpool, materiaal combineren).

4.5 Gebruik van hulpmiddelen (compressoren, aggregaten e.d.)

• Gebruik de kleinst passende compressor.
• Zet slangen korter, recht en zonder knikken → minder drukverlies.
• Controleer op labels en juiste uitgangen om onnodig energieverlies te voorkomen.

Altijd

• Denkt na vóór je iets start: kan dit energiezuiniger?
• Rapporteer afwijkingen (bijv. materieel dat veel meer verbruikt dan normaal).
• Gebruik of vraag om materieel dat past bij duurzame werkmethoden.

Tijdens uitvoering

• Motor uit → niet onnodig stationair laten draaien.
• Slangen, kabels en gereedschappen netjes en efficiënt neerleggen.
• Werk volgens planning om onnodige hersteltijd te voorkomen.

Na afloop

• Materieel schoon, opgeladen en onderhouden achterlaten.
• Controleer de lijst met CO₂-maatregelen in het projectplan (GMB-LT level).
• Informeer projectleider en/of uitvoerder over optimalisaties voor volgende projecten.

• GMB stuurt op fossielvrij werken en met een minimale energievraag in 2030.
• Linermateriaal → kies waar mogelijk varianten met een lage(re) milieu-impact
• Vermijd onnodige verspilling van hars, snijverlies en verpakkingsmateriaal.
• Afval (restliners, folie, hout en gevaarlijk afval) zo goed mogelijk scheiden.
• Reinigingsmiddelen → gebruik biologisch afbreekbare varianten -waar mogelijk.

CO₂-maatregelen moeten aantoonbaar zijn omdat registraties worden gebruikt in voortgangsrapportages en omdat ze verplicht onderdeel zijn van de CO₂‑Prestatieladder audit. Registraties die onder andere worden bijgehouden, zijn:

• verbruik materieel
• verbruik energie
• soort brandstof
• aantal draaiuren
• hoeveelheid transportbewegingen
• gewicht liners
• hoeveelheid afval

De registraties ondersteunen het gunningvoordeel bij EMVI en is verplicht bij niveau 5 (communicatie en transparantie).

• Een actieve bijdrage aan CO₂-emissiereductie en energiereductie (de vraag naar energie).
• Het signaleren van inefficiënties.
• Het meedenken over duurzame alternatieven in het werk.
• Het naleven van de ontvangen instructies en toolboxen.

1.            Welke maatregelen passen bij jouw eigen werkpakket?

2.            Waar zie jij nog kansen om CO₂ te besparen?

3.            Wat werkt nu al goed binnen jullie ploeg?

4.            Welk materieel zou GMB-LT (nog meer) moeten verduurzamen?

5.            Zijn projectlocaties geschikt voor aansluiting op netstroom?

Met jouw inzet zorgen we voor minder CO₂-uitstoot, lagere energievraag, lagere kosten, efficiënter werken en een schonere leefomgeving.

Samengevat:

• CO₂-reductie is een strategisch doel én verplichting (niveau 5).
• Veel winst zit in gedrag: motor uit, goed plannen, juiste machine kiezen.
• GMB-LT materieel en werkprocessen bieden veel mogelijkheden voor verduurzaming.
• Regelmatig registreren en evalueren → gunningvoordeel en lagere kosten.

En dan nu de ‘hamvraag’: “Wat ga jij morgen anders doen?”

Heb je hulp of ondersteuning nodig bij het toepassen van CO₂ bewust werken of heb je vragen naar aanleiding

van andere toolboxen? Neem gerust contact op met de collega's van team KVMC!

Bekijk ook de toolboxen:   Het Nieuwe Rijden
                                       Het Nieuwe Draaien
                                       Milieubewustzijn